Tavşan ve hamster, ilk bakışta "az yer kaplayan, az iş çıkaran" hayvanlar gibi görünür. Oysa küçük bedenli canlıların yaşam alanı hataları affetme payı da küçüktür. Yanlış zemin, havasız bir köşe ya da atlanan bir temizlik günü, kedi köpekte haftalar sürecek bir soruna dönüşürken tavşan veya hamsterda birkaç gün içinde ciddileşebilir. Bu yüzden tavşan hamster bakımı konusunda ilk adım beslenme değil, barınak kurmaktır. Doğru kurulmuş bir kafes veya bölme, günlük rutininizin yarısını kendiliğinden hafifletir.
Aşağıda önce yaşam alanının nasıl hazırlanacağını, ardından günlük ve haftalık bakım düzenini adım adım ele alıyoruz. İkisini birlikte okuduğunuzda, eve yeni bir hayvan getirmeye hazırlanırken nelere bütçe ve yer ayırmanız gerektiğini de görmüş olacaksınız.
Tavşan ve hamster aynı sınıfta anılsa da ihtiyaçları belirgin biçimde ayrılır. Tavşan sosyal, gündüz-alacakaranlık saatlerinde aktif, koşmak ve zıplamak isteyen bir hayvandır. Hamster ise büyük ölçüde gececi, tek yaşamayı seven ve kazma-tünel açma dürtüsü çok güçlü bir kemirgendir. Barınağı bu farkı gözeterek kurmak gerekir.
Tavşan için tek katlı, küçük bir kafes yeterli değildir. Hayvanın kafes içinde rahatça uzanabilmesi, ayağa kalkabilmesi ve birkaç adım koşabilmesi gerekir; ideal olan, kafesi bir "yatak odası" gibi düşünüp güvenli bir oda ya da bahçe çiti içinde serbest dolaşma saatleri tanımaktır. Telli zemin kesinlikle uygun değildir: tavşanın ayak tabanında tüy vardır, yastık dokusu yoktur ve tel zeminde yara açılır. Düz, sert ama kaymayan bir taban üzerine saman veya kağıt esaslı altlık koymak en güvenli seçimdir.
Hamsterda ise belirleyici ölçü taban alanıdır; çok katlı ama tabanı küçük kafesler kazma ihtiyacını karşılamaz. Altlık kalınlığı önemlidir: en az 15-20 santimetre kalınlıkta kağıt veya işlenmemiş talaş dolgusu, hayvanın tünel açmasına imkân verir. Çam ve sedir talaşı gibi keskin kokulu kereste ürünlerinden uzak durun; solunum yollarını tahriş eder. Pamuklu yapay yuva malzemesi de kullanılmamalı, lifler ayağa dolanabilir.
Her iki tür de doğrudan güneş, kalorifer üstü, klima altı ve cereyanlı pencere önü gibi noktalardan uzakta durmalıdır. Tavşanlar sıcağa hassastır ve nemli, 28 derecenin üstündeki ortamlarda hızla zorlanır; hamster ise ani sıcaklık düşüşlerinde uyuşukluğa girebilir. Sessiz, insan geçişinin olduğu ama sürekli gürültü almayan bir duvar kenarı iyi bir tercihtir. Hamsteri yatak odanıza koyacaksanız gece çark sesini hesaba katın.
Barınak doğru kurulduğunda günlük iş yükü şaşırtıcı ölçüde azalır. Rutini sabit saatlere bağlamak hayvanın stresini de düşürür.
Bu gözlem alışkanlığı çok değerlidir. Küçük hayvanlar rahatsızlığını gizler; iştahsızlık, sinen bir duruş veya dışkının azalması genellikle ilk ve tek uyarıdır. Tavşanda 12 saatten uzun süre yem yememek ve dışkı çıkmaması acil durum sayılır. Hayvanda sağlık sorunlarının belirtilerini önceden okumayı öğrenmek, veterinere zamanında gitmek anlamına gelir; küçük memelilerle ilgilenen bir hekimi hayvanı eve getirmeden önce bulmakta fayda var.
Haftada bir altlığın büyük kısmını yenileyin, kapları ılık su ve gerekiyorsa kokusuz deterjanla yıkayıp iyice durulayın. Ayda bir kafesi boşaltıp tellerini ve köşelerini silin, ahşap oyuncakları kontrol edin, kırılmış veya keskinleşmiş olanları değiştirin. Ham